W starym pudełku może leżeć broszka o srebrnym połysku i z ciemnym brzegiem. Dopiero z tyłu widać skrót, który zupełnie inaczej porządkuje jej historię. Plater to przedmiot, którego powierzchnię pokryto warstwą metalu, często srebra, na innym podłożu. Słowo przydaje się zwłaszcza przy dawnych naczyniach, sztućcach i ozdobach. Srebrzysta barwa jest wtedy cechą warstwy albo wykończenia, a dokładny skład trzeba odczytać z oznaczeń i sposobu wykonania. Najciekawsze informacje często są schowane na odwrocie, blisko zapinki albo pod krawędzią.
Co oznacza plater w dawnych opisach?
Nazwę spotkasz przy różnych sposobach pokrywania podłoża. W dawnych wyrobach typu Old Sheffield Plate srebrną warstwę łączono z miedzią w trakcie przygotowywania blachy. Później rozpowszechniło się nanoszenie srebra metodą elektrolityczną, czyli z użyciem prądu. Na dwa przedmioty z różnych warsztatów może więc pasować ogólne określenie „plater”, choć połączenie warstwy z podłożem wykonano inaczej. Jeżeli metka jest ucięta albo ktoś zapisał całą nazwę jednym słowem, obejrzyj też konstrukcję i poszukaj danych wytwórcy.
W ozdobie znaczenie ma i materiał pod spodem. Bywa nim miedź, mosiądz lub stop miedzi, niklu i cynku nazywany alpaką albo nowym srebrem. Metal pod warstwą może mieć cieplejszy odcień, ale alpaka też wygląda srebrzyście. Dlatego obejrzenie punktu wytarcia pomaga ustawić pytanie, a nie daje od razu nazwy dla każdego starego przedmiotu. Jeśli wyrób ma kilka elementów, obejrzyj część przy zapince osobno. Trzpień i główna ozdoba mogą pochodzić z innych materiałów lub okresów.
Jak przeczytać EPNS, EP i silver plated?
Skrót EPNS to *electroplated nickel silver*, czyli alpaka pokryta elektrolitycznie srebrem. EP odnosi się do powłoki naniesionej elektrolitycznie i bez dodatkowych liter nie zawsze mówi, jaki jest metal bazowy. Zapis *silver plated* oznacza posrebrzenie. Wybita obok cyfra bywa oznaczeniem producenta lub wyrobu, dlatego warto czytać cały zespół znaków razem. Pojedyncza liczba z nieostrego zdjęcia łatwo może zacząć żyć własnym życiem w ogłoszeniu.
Przyłóż latarkę z boku, a telefon trzymaj równolegle do powierzchni. Najpierw zrób zdjęcie miejsca, w którym jest napis, a potem zbliżenie samego znaku. Jeśli widzisz też wiązanie liter, gwiazdkę, ramkę lub symbol warsztatu, uwzględnij to w zapisie. Poproś później o ocenę kompletu oznaczeń, zwłaszcza gdy znaczenie ma miejsce i czas powstania przedmiotu, a nie tylko to, czy zapinka nadaje się do noszenia.

Co da się zobaczyć w miejscu wytarcia?
Obejrzyj wypukłość, wierzch zapinki i powierzchnię od strony ubrania. Na tych miejscach biżuteria częściej styka się ze skórą, tkaniną albo inną częścią wyrobu. Jeżeli dwa odcienie biegną wzdłuż obrzeża, na zdjęciu zaznacz ich przebieg. Nalot i odsłonięte podłoże potrafią wyglądać podobnie. Mocniejsze polerowanie zabiera cieniutką warstwę właśnie w tych punktach, w których najłatwiej coś odczytać. Przy pamiątce w dobrym stanie zachowaj ślady do czasu oceny.
Naszyjniki Serce na łańcuszku w srebrnym i złotym kolorze pomagają porównać opisy wykończenia tej samej formy. Oba mają stalowe elementy, złoty wariant jest złocony. To współczesne przykłady pokazujące, dlaczego wygląd warstwy i informacja o podłożu odpowiadają na różne pytania.
Co zachować przy rozmowie o dawnej ozdobie?
Przy obracaniu wypukłej broszki szukaj również linii łączenia. Na dłuższym obrzeżu czasem można zobaczyć zmianę koloru, która znika, kiedy światło pada od przodu. Sprawdź, czy linia biegnie przez to samo miejsce z obu stron. Rozkład powłoki, ślad lutowania i nalot po latach potrafią na siebie zachodzić. Jeśli zachowało się kilka ozdób z tej samej serii, obejrzyj ich odwroty zwykłą lupą lub powiększeniem aparatu. Jeden czytelny komplet znaków może pomóc odczytać słabsze oznaczenia na pozostałych sztukach.
Wystarczą zdjęcia ogólne, zbliżenia znaków oraz informacja, czy przedmiot był naprawiany. Przy dwóch częściach z odmiennym kolorem sfotografuj każdą w tym samym oświetleniu. Dzięki temu rzeczoznawca lub pracownia będzie mieć punkt odniesienia, zanim cokolwiek wyczyści lub oddzieli. Jeśli zachowało się pudełko albo papier z nazwą sklepu, połóż je na jednym zdjęciu obok ozdoby. W ocenie pochodzenia może dać równie przydatną wskazówkę jak niewielka punca.
Starsze przedmioty sfotografuj, zanim usuniesz nalot z okolicy znaku producenta.
Czytaj też: Oględziny znaków na srebrnej biżuterii.





